การดูแลรักษา การปฏิบัติตัวทั่วไป

ในผู้ป่วยท้องผูกเรื้อรังทั่วไปที่ไม่ได้เกิดจากภาวะหรือโรคอื่นๆ ปัจจัยต่างๆเหล่านี้ เช่น ภาวะขาดน้ำ การไม่ออกกำลังกายหรือเคลื่อนไหว การรับประทานอาหารที่มีกากเส้นใยน้อย และนิสัยการขับถ่ายที่ไม่เป็นเวลา จะทำให้มีโอกาสท้องผูกได้มากขึ้น ดังนั้นจึงควรแนะนำให้ผู้ป่วยปรับพฤติกรรม คือ

กลุ่มยาที่ใช้รักษา

เป็นเส้นใยซึ่งจะช่วยให้อุจจาระมีขนาดใหญ่ นุ่มขึ้น และกระตุ้นการทำงานของลำไส้ใหญ่ แต่จะออกฤทธิ์ได้อย่างช้าๆ ต้องใช้เวลาตอบสนอง และในผู้ป่วยบางรายที่ไม่ตอบสนองอาจมีอาการจุกแน่นท้องมากขึ้นได้

เป็นสารที่ไม่ถูกย่อยหรือดูดซึมในลำไส้จึงสามารถดึงดูดน้ำเข้าสู่ลำไส้และกระตุ้นการขับถ่าย ยาในกลุ่มนี้บางชนิดจะทำให้มีลมมากและแน่นท้องได้ บางชนิดที่มี magnesium เป็นส่วนประกอบไม่ควรใช้เป็นประจำในผู้สูงอายุหรือผู้ที่เป็นโรคไต

ตัวอย่างในกลู่มนี้ได้แก่ มะขามแขก (senna) ออกฤทธิ์โดยการกระตุ้นการขับสารน้ำและเกลือแร่เข้าสู่ลำไส้ และกระตุ้นการบีบเคลื่อนตัวของลำใส้ใหญ่ ในบางรายที่ตอบสนองมากเกินไป อาจมีอาการปวดเกร็งท้อง หรือเสียสารเกลือแร่ทางอุจจาระได้ อย่างไรก็ดี ยาระบายมะขามแขกเป็นยา ี่ใช้กันอย่างแพร่หลาย เพราะมีข้อดีคือ

  • ทำให้ผู้ป่วยสามารถขับถ่าย บรรเทาอาการท้องผูกได้อย่างรวดเร็วภายใน 8 ชั่วโมง
  • สามารถปรับเพิ่มหรือลดขนาดยาได้สะดวกรวดเร็ว ตามการตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละราย
  • ใช้ได้อย่างปลอดภัย ในผู้ป่วยสูงอายุ ผู้ป่วยโรคไต หญิงมีครรภ์ และผู้ป่วยหลังผ่าตัดที่เริ่ม ประทานอาหารได้แล้ว

สามารถช่วยกระตุ้นลำไส้ใหญ่ส่วนปลายให้ขับถ่ายได้รวดเร็ว เหมาะสำหรับผู้มีปัญหาในการเบ่งขับถ่าย (defecatory disorders) หรือมีอุจจาระคั่งค้างเหนือทวารหนัก อย่างไรก็ตามไม่ควรใช้ยากลุ่มนี้เป็นประจำในผู้สูงอายุ เนื่องจากยากลุ่มนี้มี สาร phosphate สูง และอาจมีการระคายเคืองลำไส้ได้